Samen zingen is voor honderdduizenden Nederlanders een laagdrempelige manier om deel te nemen aan cultuur, zich creatief te uiten en sociale verbinding te ervaren. Bovendien draagt samen zingen bij aan de mentale en fysieke gezondheid van koorzangers. Welke effecten heeft het voorgenomen beleid van het nieuwe kabinet op de ontwikkeling van de koorsector? Koornetwerk Nederland ziet kansen, maar ook risico’s.
Regeldruk en de WBTR: goede bedoelingen, zware gevolgen
Een bijzonder goede ontwikkeling is de voorgenomen aanpassingen aan regeldruk voor vrijwilligers. Die nam de laatste jaren sterk toe, met name door de invoering van de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) en de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (WWFT). Deze wetten hebben koren en vrijwillige bestuurders veel kopzorgen bezorgd. Goed nieuws is daarom deze alinea uit het akkoord:
‘Verenigingen zijn cruciaal voor ontmoeting en betrokkenheid, maar lopen vast op regeldruk en aansprakelijkheidsrisico’s. We maken beter onderscheid tussen professionele organisaties en maatschappelijke verenigingen, beperken de aansprakelijkheid van vrijwilligers, passen de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen aan en houden giften fiscaal aantrekkelijk. Met banken en gemeenten maken we afspraken om praktische belemmeringen, zoals bankzaken en evenementenregels, te verminderen.’
Samen zingen voor sociale samenhang en zorgpreventie
Een belangrijk onderdeel van het coalitieakkoord is de nadruk op versterking van sociale samenhang en preventie van gezondheidsproblemen. Ook hier ligt een grote kans voor de koorsector. Wetenschappelijk onderzoek en praktijkervaring tonen namelijk aan dat samen zingen:
- eenzaamheid vermindert
- bijdraagt aan stressreductie en mentale gezondheid
- mensen met verschillende achtergronden verbindt
- ouderen helpt actief en sociaal betrokken te blijven
Kortom, koren en zanggroepen zijn, naast artistieke clubs, ook sterke sociale netwerken met een grote positieve impact op het welzijn. Koornetwerk Nederland pleit voor het inzetten van samen zingen en cultuurbeoefening als effectieve en laagdrempelige zorgpreventie, naast de in het coalitieakkoord beschreven inzet op het ‘stimuleren van bewegen’. En zoals het kabinet in het kader van zorgpreventie wil ‘investeren in renovatie en verduurzaming van sportaccomodaties’, verdienen plekken voor cultuurbeoefening dezelfde behandeling.
Amateurkunst als sociaal weefsel: erkenning, maar onvoldoende verankering
Positief is ook dat het coalitieakkoord het belang van talentontwikkeling, muziekscholen en landelijke dekking van cultuurvoorzieningen noemt: ‘We koesteren onze cultuur, van orkesten en musea van wereldklasse tot een bruisende volkscultuur.’
Dat zijn ronkende woorden, maar zonder vertaling in de Rijksbegroting blijft het bij een loze kreet. Voor een bruisende volkscultuur, zoals de naar schatting 25.000 koren en zanggroepen in Nederland, is een fijnmazige lokale infrastructuur noodzakelijk. Gemeenten kunnen lokale amateurkunstgroepen ondersteunen met het faciliteren van oefenruimtes en presentatieplekken en daarmee tegelijk bijdragen aan sociale cohesie en lokale ontmoeting.
Juist die lokale culturele voorzieningen en initiatieven staan onder druk, en dreigen te verdwijnen in het gapende gat in het Gemeentefonds. Zonder extra middelen of een wettelijke zorgplicht blijft cultuur het kwetsbare kind van de rekening op de gemeentebegroting. En zonder ondersteuning blijven koren worstelen met snel stijgende kosten, zoals honoraria, huisvesting en energielasten.
Terwijl: koren en zanggroepen maken ontzettend veel impact met beperkte financiële middelen. Naast het zijn van een zanggroep fungeert een koor vaak ook als mini-gemeenschap, inclusief boekenclub en verhuishulp. Elke geïnvesteerde euro in de amateurkunst krijgt een maatschappelijke multiplier.
Tot slot
Koornetwerk Nederland ziet in het coalitieakkoord aanknopingspunten voor een cultuurbeleid, waarin het Rijk, en ook de provincies en gemeenten, de amateurkunstsector de mogelijkheid en middelen biedt om haar lokale maatschappelijke aanbod en functie in het sociale weefsel van Nederland te versterken. Daarbij zijn het tegengaan van regeldruk voor vrijwilligers en meer structurele erkenning essentiële startpunten.
Meer info
Zodra er meer duidelijk wordt over de uitwerking van de plannen uit het coalitieakkoord en de gevolgen daarvan voor de koorsector, laten we dat weten via de website en onze nieuwsbrief.
